Wat doet een VAPZ?
Een Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen vult je wettelijke pensioen aan. De toegelaten bijdragen zijn onder voorwaarden aftrekbaar bij de berekening van je beroepsinkomen. Dat is anders dan de vaste belastingvermindering bij pensioensparen. De betaling en de naleving van je sociale-bijdrageverplichtingen tellen mee.
De percentages zijn in 2026 aangepast
Volgens het RSVZ stijgt de maximumbijdragevoet voor het gewone VAPZ voor bijdragen 2026 van 8,17% naar 8,50%. Voor het sociale VAPZ wordt dat 9,78%. De berekening vertrekt doorgaans van het relevante beroepsinkomen van drie jaar voordien; voor starters gelden eigen regels. De FSMA vermeldt voor gewoon VAPZ een absoluut jaarplafond van €4.086,34 voor 2026. Laat je persoonlijke stortingsruimte bevestigen en gebruik geen oude procenttabel.
Een voorbeeld zonder besparingsbelofte
Neem een toegelaten bijdrage van €3.000. Als die volledige aftrek in een veronderstelde schijf van 45% valt, is het directe verschil in personenbelasting vóór gemeentebelasting €1.350. Dat is een illustratie met onveranderde andere gegevens. De werkelijke berekening kan verschillende schijven raken.
De bijdrage kan ook de berekeningsbasis voor sociale bijdragen verlagen. Dat effect hangt af van onder meer minima, plafonds en regularisaties. Je kunt niet simpelweg 45% en 20,5% optellen en dat percentage op de premie toepassen: de berekeningen beïnvloeden elkaar.
Niet alleen de aftrek telt
Vraag welk deel van je betaling naar pensioen gaat, welke kosten gelden en welke bescherming bij overlijden of arbeidsongeschiktheid is inbegrepen. Het opgebouwde kapitaal is niet zomaar op elk moment vrij opneembaar.
Ook de uitkering later kan belastingen en sociale inhoudingen meebrengen. Bij VAPZ speelt doorgaans een belastbare fictieve rente: een jaarlijks aan te geven bedrag, niet een werkelijke jaarlijkse uitbetaling. Vergelijk daarom de volledige levensduur van het contract. Controleer vóór 31 december welke bijdrage nog past, wanneer ze ontvangen moet zijn en of de verschuldigde sociale bijdragen betaald zijn.
Veelgestelde vragen
- Is VAPZ hetzelfde als pensioensparen?
- Nee. Ze behoren tot verschillende pensioenpijlers en hebben een ander fiscaal mechanisme.
- Geldt de oude 8,17% nog als algemene grens voor bijdragen 2026?
- Het RSVZ meldt een verhoging naar 8,50% voor bijdragen vanaf 2026. Laat je persoonlijke ruimte herberekenen.
Bronnen
- RSVZ — wijzigingen VAPZ, 13 oktober 2026, van toepassing op bijdragen 2026
- FSMA — bijdrageplafonds gewoon en sociaal VAPZ voor 2026
- FSMA — fiscale regels van een VAPZ-overeenkomst
Berekeningen: eigen rekenvoorbeelden met de genoemde uitgangspunten. De voorbeelden gebruiken het vermelde inkomstenjaar en zijn geen volledige persoonlijke belastingberekening.
Een fout of gewijzigde regel gezien? Meld het aan de redactie.
Lees ook
De pensioenpijlers: in welke pot bouw jij later inkomen op? →